Atinalıların Devleti – Aristoteles

M.Ö. 384- 322 yılları arasında Antik Yunanistan’da yaşamını sürdürmüş olan Yunan filozof ve bilgedir Aristoteles. Hayatı hakkında fazla bir bilgi sahibi değiliz. Platon’un öğrencisi ve Büyük İskender’in hocasıdır. Mantık, doğa felsefesi, etik, estetik, politika ve birçok konu üzerine çok önemli eserleri bulunmaktadır. Aristoteles’i tanımadan önce hocası Platon’u tanımamız gerekmektedir. Aristoteles, Platon’un idealar düşüncesinden yola çıkarak, Platon gibi ideaları gerçek kabul etmemiştir. Ona göre dokunabildiğimiz, görebildiğimiz varlıklar gerçektir. Ne Aristoteles felsefesini ne de Platon felsefesini birkaç cümle ile yazmamız mümkün değildir. Aristoteles ’i ve felsefesini merak ediyorsanız Prof. Dr. Ahmet Cevizci ve Ahmet Arslan’ın eserlerinden, özellikle Aristoteles ve Platon’un eserlerinden yararlanabilirsiniz.

Aristoteles ‘in eseri, ön yüzü İsa’nın doğumundan sonraki 78-79 yılıyla ilgili hesaplarla dolu dört papirüsün arka yüzüne yazılmıştır. Günümüzden yaklaşık 2400 yıl önce yazılmış bir eser olmasına rağmen, her çağda, her zaman okunabilir ve ders alınabilir bir eser. Siyaset biliminde, sosyolojide, felsefede, hukukta, tarihte ve hatta tüm akademik alanlarda okunması, irdelenmesi ve en önemlisi özümsenmesi gereken bir eser. Yine de hiç düşünmeden vereceğim cevap şudur: herkes okumalı. Devlet yönetimi, meclis üye seçimleri, yönetim biçimleri, yargıç seçimi, vatandaşlık hakları, esnaf kuralları, kanunlar, haksızlıklar karşısında cezai yaptırımlar gibi birçok konuya değinilmiş ve günümüzde de uygulanacak bilgiler verilmiştir. Atina denilince ilk akla gelen demokrasidir. Aristoteles en ideal rejimin demokrasi olduğunu, bu süreç içinde bazen sıkıntılar yaşanmasına rağmen, bu durumları uzaklaştırmak için uygulanan yolları objektif ve samimi bir biçimde aktarmıştır. Demokratikleşme yolunda ilk adımı atan Solon’un, yurttaşlar arasındaki eşitliği ve adaleti sağlamak amacı ile başlattığı reform sürecinden sonraki dönem ele alınmıştır.

Yönetim Şekli

Atina Devleti’ne baktığımızda, halkın içinde çeşitli sınıfların olduğunu ve bazı sınıfların neredeyse hiçbir şeye haklarının olmadığını görüyoruz. Solon bunu değiştirerek, alt tabakada olan bir işçinin gerekli şartları yerine getirmesi durumunda çiftçi olabilmesini sağlamıştır. Günümüzde hakim olan yönetim şekli ve yasa bu dönemlerde ortaya çıkmıştır. Mesela on sekiz yaşına gelenler delikanlı olarak isimlendiriliyor ve iki yıl süren askeri eğitimden geçip, ardından normal bir yurttaş olabiliyorlar. Mecliste konuşulan konulardan, yapılan oylamalara, adalet sistemine kadar Aristoteles aktarmıştır. Modern demokrasiler ve demokrasi kültürü için bir yapı taşı niteliğinde olan bu kitabı, özümseyerek herkesin okumasını tavsiye ederim.

Bir cevap yazın

E-Posta adresiniz yayınlanmayacaktır.